Een Verloren Doos maar geen Verloren Zaak

Een Verloren Doos maar geen Verloren Zaak

Hoe Best of Whiskies een uniek stukje 'vloeibare Amerikaanse geschiedenis’ verwierf

De Charleston Mercury bestaat al sinds het begin van de 19e eeuw. Sinds 2007 schrijven mijn vrouw Becky, die afkomstig is uit Charleston, SC (Verenigde Staten), en ik een maandelijkse column over whisky en whiskey voor deze krant, onder de naam The Whisky Couple.

We brengen een deel van het jaar door in Charleston, meestal tijdens de wintermaanden. In de loop van de tijd hebben we nogal wat aanhang gecreëerd in de ‘heilige stad’, zoals deze wordt genoemd vanwege de vele torenspitsen en religieuze stromingen die er vertegenwoordigd zijn. Mensen begroeten ons regelmatig op straat tijdons onze dagelijkse wandeling door het centrum om ons te complimenteren met onze column, om specifieke vragen over whisky te stellen en ons zelfs te benaderen voor een privéproeverij in een van de grote oude huizen langs de Battery.

Een aantal jaar geleden - we waren op dat moment net terug in Europa - kreeg ik een interessante e-mail van een Amerikaanse dame. Aangezien ze erop stond dat haar naam niet in onze artikelen zou voorkomen, zullen we haar vanaf nu Mevrouw B. noemen. Zij schreef:

Ik heb een ongeopende fles Special Old Reserve van The American Medicinal Spirits Company Incorporated. Op het etiket staat het volgende: "Fine old bourbon whiskey made in Kentucky before prohibition, stored in the finest oak barrels for over 15 years and bottled in bond under Government supervision especially for the stockholders of the National Distillers Products Corporation. Produced by Harry E. Wilken, Distillery No. 368, 5th District of KY". Ik woon in Charleston en heb met belangstelling uw artikelen in de Charleston Mercury gelezen. Ik kijk er naar uit om hierover met u van gedachten te wisselen.
- Mevrouw B.

Terwijl ik haar e-mail las, gingen de haren op mijn armen recht overeind staan. Dit klonk te mooi om waar te zijn. Echte bourbon van vóór de drooglegging? Voor medicinale doeleinden? Veel whiskeyliefhebbers kennen het verhaal over whisky als medicijn tijdens de drooglegging, maar zou er dan nog een fles uit die periode zijn? Gebotteld op 15-jarige leeftijd, maar meer dan een eeuw geleden geproduceerd. Wauw! Ik raadpleegde mijn archieven en vond, dankzij Sam Cecils uitstekende boek over de geschiedenis van bourbon in Kentucky (naast andere bronnen), verschillende stukjes die me hielpen bij het oplossen van de puzzel.
Na enkele weken meldden we ons bij Mevrouw B.:

Geachte Mevrouw B.,

Wat leuk om van u te horen. We hebben enkele boeken in onze bibliotheek geraadpleegd en kunnen u nu wat meer vertellen over de afkomst van uw fles.
De herkomst gaat terug tot 1872. Destijds maakte de distilleerderij, waar uw whiskey later zou worden gemaakt, deel uit van de Newcomb-Buchanan-groep die vier distilleerderijen bouwde in Kentucky: Anderson, Nelson, Buchanan en Graystone. De laatste brandde in juli 1890 af en werd herbouwd als ‘Elk Run’, RD #368. Verschillende nieuwe aandeelhouders traden aan en breidden de distilleerderij verder uit. Rond 1911 was het een van de grootste distilleerderijen in Kentucky. Op dat moment was de heer Harry Wilkin manager van de distilleerderij.

Elk Run bottelde de volgende merken: Anderson, Nelson, Buchanan, Slocum, Jefferson, Jackson, US Club en Elk Run. Ze produceerden ook voor derden onder de naam ‘Regan and Imorde’. Tijdens de drooglegging werden de gebouwen ingezet als woonruimte. Gelukkig werd de fabriek niet vernietigd en na de drooglegging kwam Elk Run weer in productie. Een deel van de gebouwen werd verkocht aan de heer Amil Klempner, die op het terrein een schrootwerf begon. Rond 2001 werd het nog steeds beheerd door de Gebroeders Klempner. In het midden van de jaren tachtig sloot National Distillers de fabriek en werden de gebouwen omgebouwd voor andere doeleinden.

De whiskey in uw bezit is hoogstwaarschijnlijk niet een van de gebruikelijke merken van Elk Run, maar een batch die speciaal voor aandeelhouders werd gebotteld. Deze werkwijze zien we ook bij andere distilleerderijen en gaat door tot in de 21e eeuw. Uw whiskey is echter heel bijzonder, niet alleen omdat hij zo lang heeft geleefd, maar ook omdat hij 15 jaar heeft gerijpt, voordat hij werd gebotteld. Dat is vrij zeldzaam. De meeste bourbons worden gebotteld na 4 tot 8 jaar. Je kunt een 21-jarige Pappy van Winkle of een 18-jarige Elijah Craig tegenkomen, maar die bottelingen zijn allemaal van na de drooglegging.

Begin volgend jaar zullen we weer een periode in Charleston verblijven en we zouden het een eer vinden om u persoonlijk te ontmoeten en uw fles te bekijken. Als het een originele fles betreft, bezit u iets heel zeldzaams en waardevols.

Met vriendelijke groet,
Hans & Becky Offringa, The Whisky Couple

Blijkbaar hadden we haar interesse gewekt. Binnen een dag kregen we antwoord.

Geachte heer Offringa,

Heel erg bedankt voor uw reactie op mijn e-mail en bedankt voor de achtergrondinformatie over de distilleerderij. Ik was vergeten de datum te vermelden op het papieren etiket dat de bovenkant van de fles verzegelt. Er staat: Distilled-Autumn 1917 – Bottled Autumn 1932.

Ik woon in het centrum en wil u graag de verpakking en enkele lege flessen laten zien als u terug bent. Mijn zoon woont vlakbij en bewaart de ongeopende fles. Hij kan wellicht worden overgehaald om het te openen en het u te laten proeven. Ik kijk er erg naar uit u in januari te ontmoeten.

Vriendelijke groet,
Mevrouw B.

Bij haar e-mail waren een paar afbeeldingen gevoegd van een lege fles en de verpakking. Ik bestudeerde het etiket en merkte op dat de inhoud inderdaad werd gebotteld tijdens de drooglegging, vandaar de vermelding ‘medicinale doeleinden’ op het etiket. Dit werd echt interessant. Als haar zoon zou besluiten mee te werken, zouden we iets heel speciaals kunnen proeven. Ik liet het een paar dagen bezinken en antwoordde toen Mevrouw B. als volgt:

Beste Mevrouw B.,

Interessante foto's. Mogelijk is speciaal voor dit type botteling de American Medicinal Spirits Company opgericht. Een uitstekende manier om ongewenste verstoring van de destijds ‘droge’ regering te omzeilen. Weet u toevallig hoe deze fles in het bezit van uw familie is gekomen?

Met vriendelijke groet,
Hans

De officiële uitnodiging en proeverij

Het duurde niet lang voordat Mevrouw B. reageerde met een heel lang verhaal, vergezeld van een officiële uitnodiging om volgende winter bij haar langs te komen.

Op 9 januari 2012 hebben we elkaar eindelijk ontmoet, samen met de uitgever van de Charleston Mercury en zijn echtgenote. Nadat ze ons hartelijk had verwelkomd en ons had voorgesteld aan haar zoon, die we hier Meneer B. Junior zullen noemen, legde ze een volle fles bourbon in mijn handen en wees naar zes glazen. 'Wilt u ons de eer bewijzen, de fles te openen en een dram voor ons in te schenken?'

Ik aarzelde en vroeg: ‘Weet u dit echt zeker?’ Moeder en zoon knikten nadrukkelijk, waarna ik aan de metalen dop trok om de ‘pint’ te openen (flesgrootte, ongeveer 0,5 liter). Voorzichtig schonk ik de donkere amberkleurige vloeistof in de zes glazen en presenteerde ze aan de aanwezigen. En terwijl we allemaal stilstonden bij dit bijzondere moment, hieven we plechtig het glas en toostten we met de woorden: ‘Dat er maar nooit meer een drooglegging moge komen!’

In de neus kwamen direct aroma's van kruidnagel en nootmuskaat vrij, de smaak was pittig met een vleugje witte peper en de body was extreem glad voor een whiskey van die leeftijd. Zwijgend slikten we de vloeistof door en dachten na over deze gebeurtenis. De afdronk deed denken aan laurierblaadjes en zoethout. Toen begon Mevrouw B. het verhaal te vertellen hoe de fles in haar familie terecht was gekomen. We gingen zitten en luisterden. Ik schreef mee:

In 2006 overleed de echtgenoot van Mevrouw B. op hoge leeftijd. Meneer B. moet een behoorlijk markant figuur zijn geweest en stamt af van een lange rij B.'s die al 12 generaties in Charleston woonden, terwijl de stamboom van zijn moeders kant van de familie terugging tot de Mayflower-pelgrims.

Meneer B. groeide op in Tennessee en verhuisde naar een kostschool in Massachusetts, waarna hij maritieme biologie studeerde aan de Universiteit van Virginia (overigens studeerde mijn vrouw Becky ook maritieme biologie, zij het vele decennia later aan het College of Charleston).

De hobby en passie van Meneer B. was autoracen en hij had een grondige kennis van Duitse sportwagens. De Tweede Wereldoorlog onderbrak zijn carrière en hij werd vanaf zijn vakantieadres in Cape Cod opgeroepen. Omdat hij een expert was in radiocommunicatie en tevens zijn talen sprak, werd hij toegevoegd aan de Intelligence Force. Hij werd in 1940 naar Europa gestuurd, ruim voordat de Verenigde Staten officieel bij de oorlog betrokken raakten na de Japanse aanval op Pearl Harbor. Hij maakte deel uit van de troepen die eind 1945 Maastricht bevrijdden. Het Amerikaanse leger hield hem een tijdje in Europa, omdat ze zijn specifieke vaardigheden na het einde van de oorlog goed konden gebruiken.

In 1946 keerde Meneer B. terug naar Cambridge, Massachusetts en werd een van de oprichters van een lokale omroep. In 1950 werd hij uitgenodigd door het prestigieuze Lincoln Laboratory van het Massachusetts Institute of Technology (MIT) om de rest van zijn werkzame leven te wijden aan de ontwikkeling van satellietcommunicatie. Gedurende deze tijd ontmoette hij niet alleen Mevrouw B., die afkomstig is uit Boston, maar ook een stel uit Cape Cod: de man had in de whiskeyindustrie gewerkt en aandelen in een distilleerderij verkregen. Toen de drooglegging in december 1933 werd ingetrokken, werd deze man in natura betaald. Omdat er geen geld in het bedrijf was, eindigde hij met talloze dozen whiskey (een doos bevat 24 pints, ongeveer 12 liter per doos). Jarenlang genoten de vier vrienden van de ene fles na de andere, vooral wanneer Meneer en Mevrouw B. in hun eigen zomerhuis op Cape Cod logeerden. Toen de man overleed, bleven de B.'s bevriend met zijn weduwe, die uiteindelijk 100 jaar (!) oud werd.

Ze stierf in 1997, niet lang nadat ze de laatste dozen van deze voortreffelijke bourbon aan de B.'s had geschonken, die er bij speciale gelegenheden van bleven genieten. Toen Meneer B. in 2006 zelf stierf en het huis in Cape Cod werd opgeruimd, stuitte zijn zoon, Meneer B Junior, op een over het hoofd gezien, ongeopend doosje met 24 pints en een handvol losse ongeopende flessen. Hij bracht ze naar Charleston en bewaarde ze in het huis van zijn moeder, waar ze vervolgens weer werden vergeten. In september 2011 vond Mevrouw B. per ongeluk een volle fles achter in een kast. Toen ze besloot de schuur achter in de tuin op te ruimen, ontdekte ze onder een laag stof de ongeopende doos, nog steeds gesloten met twee stevige metalen draden om de kartonnen doos.

‘En aangezien ik altijd uw artikelen in The Mercury las, kwam de gedachte bij me op dat u misschien meer wist over de geschiedenis van dit merk en daarom heb ik u die e-mail een tijdje geleden gestuurd’, eindigde Mevrouw B. haar verhaal.

Mijn mond viel open van verbazing: ‘Heeft u dat ongeopende doosje nog in uw bezit?’

‘Zeker, zou u het willen zien?’, antwoordde ze.

En ja hoor, daar stond hij, in de achterkamer. Omdat het te donker was geworden om een goede foto te maken, besloten we dat ik de volgende dag terug zou komen. De afbeeldingen in dit artikel zijn door mij gemaakt op 10 januari 2012.

Mevrouw B. drinkt tegenwoordig nauwelijks meer whiskey en ze vroeg me haar te helpen de doos te verkopen, een eer die ik niet kon weigeren.

Sindsdien hebben verschillende geïnteresseerde partijen uit verschillende hoeken van de wereld - variërend van Australië tot Alaska en daartussenin - aanbiedingen gedaan die ik doorgaf aan Mevrouw B. en Meneer B. Junior en hen daarbij adviseerde om te verkopen of juist niet. Als gevestigde familie met een eeuwenoude stamboom ging het hun niet per se om het geld, maar ze zochten vooral een koper die ze mochten en die iets speciaals met de doos zou doen.

Die partij vonden ze uiteindelijk in Best of Whiskies, wiens vertegenwoordiger Nils van Rijn de doos uiteindelijk kocht en tijdens de onderhandelingen goed bevriend raakte met Meneer B. Junior.

Best of Whiskies vroeg me om te garanderen dat het gekochte product echt was, wat ik deed door een op maat gemaakt certificaat te ondertekenen dat verklaart dat dit ‘The Real Thing’ is. De 24 flessen zijn nu apart te koop en de gelukkige nieuwe eigenaren krijgen bij hun fles een getekend en gestempeld certificaat.

De Nederlanders hebben dan misschien Nieuw Amsterdam verkocht aan de Amerikanen die het weer in New York hebben veranderd, maar deze Nederlanders hebben eeuwen later wel mooi een echt stukje zeldzame vloeibare Amerikaanse geschiedenis weten te verwerven en reken maar dat ze weten wat ze ermee moeten doen!

Hans Offringa,
Zwolle – mei 2020

Fotocredits: The whisky couple

Talking Wine met Gert Crum
Blog by Femke Pruis

Talking Wine met Gert Crum

Bekijk blog
Talking Wine met Richard Ekkebus
Blog by Femke Pruis

Talking Wine met Richard Ekkebus

Bekijk blog
10 Dingen die je wilt weten over Château d'Yquem
Blog by Femke Pruis

10 Dingen die je wilt weten over Château d'Yquem

Bekijk blog
Aan favorieten toegevoegd